धक्कादायक! कांद्याच्या पंढरीत बळीराजाची दैना; लासलगाव बाजार समितीत पैशांसाठी शेतकऱ्यांची फरफट! १० सप्टेंबरपासून ‘आमरण उपोषणाचा’ एल्गार; प्रशासन जागे होणार का?

लासलगाव (प्रतिनिधी) – आशिया खंडातील कांद्याची सर्वात मोठी बाजारपेठ म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या लासलगाव कृषी उत्पन्न बाजार समितीत सध्या शेतकऱ्यांची मोठे हाल सुरू असल्याचा खळबळजनक प्रकार समोर आला आहे. वर्षभर रक्ताचे पाणी करून पिकवलेला शेतीमाल विकल्यानंतरही पैशांसाठी शेतकऱ्यांना व्यापाऱ्यांच्या आणि बँकांच्या पायऱ्या झिजवाव्या लागत आहेत. या अन्यायाविरोधात ‘लासलगाव शहर विकास समिती’ने थेट प्रशासनाला इशारा देत १० सप्टेंबर २०१६ पासून आमरण उपोषणाची हाक दिली आहे.

नेमका काय आहे प्रकार?

शेतकऱ्यांनी आपला शेतीमाल, विशेषतः कांदा, लासलगाव बाजार समितीत विकल्यानंतर त्यांना मिळणारी हक्काची रक्कम वेळेवर मिळत नाही. सध्या अंमलात असलेल्या ऑनलाइन पेमेंट पद्धतीत प्रचंड विलंब होत असल्याचा आरोप शेतकऱ्यांनी केला आहे. “माल विकल्यावर लगेच पैसे मिळाले, तरच आम्हाला पुढच्या पिकासाठी बी-बियाणे, खते, कीटकनाशके घेता येतात. ट्रॅक्टरचे डिझेल भरता येते आणि घरखर्च चालवता येतो,” असे व्यथित शेतकऱ्यांनी सांगितले. मात्र, प्रत्यक्षात ऑनलाइन पैसे जमा होण्यास कित्येक दिवस लागत असल्याने शेतकऱ्यांची आर्थिक कोंडी झाली आहे.

व्यापाऱ्यांची मनमानी आणि शेतकऱ्यांचा रोष

निवेदनात दिलेल्या माहितीनुसार, व्यापारी वर्ग जाणीवपूर्वक रोख रक्कम देण्यास टाळाटाळ करत आहे. ऑनलाइन पेमेंटच्या नावाखाली शेतकऱ्यांना अक्षरशः वेठीस धरले जात आहे. याशिवाय बाजार समिती परिसरात मूलभूत सुविधांचाही प्रचंड अभाव आहे. पिण्याच्या पाण्याची सोय नाही, शौचालये अस्वच्छ आहेत आणि बाहेरून येणाऱ्या शेतकऱ्यांसाठी ‘शेतकरी निवास’ असूनही तिथे राहण्याची सोय मिळत नाही. पावसाळ्यात किंवा हिवाळ्यात शेतकऱ्यांना उघड्यावरच रात्र काढावी लागते.

लिलाव प्रक्रियेतही मोठी धांदल

केवळ पैशांचीच अडचण नाही, तर लिलाव प्रक्रियेतही शेतकऱ्यांची फसवणूक होत असल्याचा आरोप आहे. वाहनांच्या रांगा शिस्तबद्ध नसतात, लिलावाच्या वेळी ‘वांधे’ (कमी भाव देणे) पाडले जातात आणि वजनमापातही गडबड केली जाते. टोमॅटो आणि भाजीपाल्यासारख्या लवकर खराब होणाऱ्या मालाच्या बाबतीत तर परिस्थिती आणखीनच गंभीर आहे. माल विकूनही हातात पैसे नसल्याने शेतकऱ्यांमध्ये प्रचंड संताप निर्माण झाला आहे.

शेतकऱ्यांच्या मुख्य मागण्या काय आहेत?

‘लासलगाव शहर विकास समिती’ने आपल्या निवेदनात प्रशासनाकडे खालील मुख्य मागण्या केल्या आहेत:

शेतीमाल विक्रीची रक्कम विनाविलंब, त्वरित आणि रोख स्वरूपात उपलब्ध करून द्यावी. किमान ५० टक्के रक्कम तरी तात्काळ रोख स्वरूपात मिळावी.
बाजार समिती परिसरातील शौचालयांची नियमित स्वच्छता करावी आणि पिण्याच्या पाण्याची कायमस्वरूपी सोय करावी.
बाहेरून येणाऱ्या शेतकऱ्यांसाठी ‘शेतकरी निवासात’ मोफत किंवा अत्यंत अल्प दरात राहण्याची सोय मिळावी.
•लिलाव प्रक्रिया पारदर्शक करावी आणि वजनमापाच्या वेळी शेतकऱ्यांची होणारी लूट थांबवावी.

उपोषणाचा इशारा, प्रशासन खडबडून जागे!

दिलेल्या मागण्यांवर ९ सप्टेंबर २०१६ पर्यंत ठोस निर्णय न झाल्यास, १० सप्टेंबर २०१६ पासून बाजार समितीच्या आवारातच ‘आमरण उपोषण’ सुरू करण्याचा इशारा समितीने दिला आहे. बाजार समितीचे सचिव नरेंद्र वाढवणे यांना निवेदनाची प्रत देण्यात आली यावेळी प्रकाश पाटील, संदीप उगले, उत्तम वाघ, प्रमोद पाटील, राजेंद्र कराड धर्मेश जाधव, बाळासाहेब दौंड ,विष्णू साबळे, उत्तम जगताप, विजय जाधव, साहेबराव खलसे ,आदित्य काकळीज, ओंकार अष्टमकर, यश भोगे इत्यादी उपस्थित होते सदर निवेदनाच्या प्रती राज्याचे पालकमंत्री गिरीश महाजन, अन्न व नागरी पुरवठा मंत्री छगन भुजबळ, जिल्हाधिकारी, आणि पोलीस प्रशासनाला पाठवण्यात आल्या आहेत. आता प्रशासन या मागण्यांकडे लक्ष देऊन शेतकऱ्यांना न्याय देते की बळीराजाला पुन्हा एकदा उपोषणाचे हत्यार उपसावे लागते, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल.

बळीराजाच्या या संघर्षात आता सामान्य जनताही त्यांच्या पाठीशी उभी राहत आहे. लासलगाव प्रशासनाने या प्रश्नाची तात्काळ दखल घ्यावी, अन्यथा आंदोलनाची धग अधिक तीव्र होईल, असे चिन्ह दिसत आहेत.